WTG „Gniazdo”

Gniezno i Czerniejewo Czas i miejsce spotkania Program Zdjęcia Sprawozdanie ze spotkania Protokół z zebrania założycielskiego Wielkopolskiego Towarzystwa Genealogicznego GNIAZDO

Gniezno i Czerniejewo

Czas i miejsce spotkania

• 26.04.2008, Gniezno

Program

• Gniezno, Muzeum Początków Państwa Polskiego i wystawa Ars Scribendi
• Czerniejewo - spotkanie WTG mające na celu zmianę statusu na Stowarzyszenie posiadające osobowość prawną.

Zdjęcia

P4260112	P4260121	P4260124	gniezno 02
gniezno 07	gniezno 08	gniezno 10	gniezno 11
gniezno 12	gniezno 13	koniki	przed spotkaniem
raper.gif	stowarzyszenie1	stowarzyszenie2	stowarzyszenie3
Album: spotkanie016_czerniejewo

oraz prezentacja multimedialna - Czerniejewo

Sprawozdanie ze spotkania

• Autorka: Basia Cywińska

Co też wydarzyło się dziś w Czerniejewie
Zaraz tu opowiem temu, co nic nie wie.
Ewa przyjechała do nas aż z Warszawy
Rzecz to nadzwyczajna, godna takiej sprawy!
Na stole już jadło, a w dzbanach napitek
I już nie wiadomo czy skończym przed świtem...
Ekscelencja Wojtek zjazd nasz inicjuje,
Jak tam było w Łodzi nam relacjonuje.
Echa ważkich decyzji Towarzystwa GNIAZDO
Wieńczą konferencję, gdy podano ciasto!
O! to kres wierszyka, więc pa, pa - już zmykam...

• Autorka: Joanna Lubierska

W kwietniowy, rozkwitający świeżą, wciąż jeszcze soczystą zielenią, sobotni poranek spotkaliśmy się na kolejnej wycieczce tym razem w Gnieźnie. Naszym celem było Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie, które zorganizowało niezwykle ciekawą ekspozycję „Ars scribendi. O sztuce pisania w średniowiecznej Polsce”. Jest to prawdopodobnie pierwsza tak duża prezentacja średniowiecznych dokumentów pochodzących ze zbiorów polskich archiwów. Wystawę otwiera sekwencja obejmująca okres od X do końca XII wieku, który charakteryzuje się niewielką ilością zachowanych zabytków. Znalazły się tu najstarsze w zbiorach polskich dokumenty, takie jak:
- słynna Bulla Gnieźnieńska z 1136 roku, która zawiera wiele polskich nazw miejscowości i imion,
- dokument kardynała Humbalda wystawiony przez niego w Gnieźnie w 1146 roku,
- dyplom z 1153 roku dotyczący powołania do życia klasztoru cysterskiego w Łeknie. Na wystawie prezentowane również były rękopisy iluminowane poczynając od czasów karolińskich (mszał gnieźnieński z około 800 roku), na dziełach najlepszych XI-wiecznych skryptoriów bawarskich (Codex Aureus Gnesnensis, Missale Plenarium) i XII-wiecznych saskich kończąc (Ewangeliarz Kruszwicki).
Druga część wystawy prezentowana była poprzez zespół dokumentów wydanych przez książąt wielkopolskich, króla Kazimierza Wielkiego i pierwszych Jagiellonów oraz dokumenty królewskiego sądownictwa. Na wystawie znalazły się ponadto bogato zdobione dyplomy i rękopisy powstałe z inicjatywy i w kręgu duchowieństwa, jak np. dokumenty wydawane przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Jarosława Bogorię Skotnickiego, biskupów poznańskich, a także opatów wielkopolskich klasztorów - benedyktyńskiego w Lubiniu, cysterskich w Lądzie i Przemęcie.
Obraz kultury pisma dopełniała wystawa poświęcona miastu, w ramach której zaprezentowane zostały księgi prawa magdeburskiego (poznańska i gnieźnieńska), najstarsze zachowane w Wielkopolsce księgi wójtowskie i ławnicze, księgi rachunkowe i liczne dokumenty wystawiane przez władze wielkopolskich miast oraz osoby prywatne. Na wystawie znalazły się również inkunabuły i starodruki.
Zrozumiałym zainteresowaniem cieszyła się „Księga złoczyńców” oraz ówczesne prototypy dzisiejszych drzew genealogicznych, podczas gdy księgi zawierające tabele podatkowe czy finansowe – nie wzbudzały już takiego entuzjazmu.
Oglądanie własnymi oczami dokumentów sprzed 800 czy nawet więcej lat, jest odczuciem nie do opisania, zwłaszcza dla nas, genealogów wgłębiających się w każdą literkę, w każde słowo, mających tak wiele szacunku dla wszelkiego rodzaju ksiąg, czyli szeroko rozumianego słowa pisanego. Każdy bowiem zachowany i udostępniony dokument ze stosunkowo świeżą metryką, liczący 100 czy 200 lat wzbudza nasz entuzjazm, a co dopiero mówić o prezentowanych w Gnieźnie skarbach … Dwustu - czy nawet trzystuletnie dokumentny przestają wtedy robić wrażenie.
Oglądając pożółkłe dokumenty z ogromnymi pieczęciami, zapełnione rządkami trudnej do odczytania średniowiecznej łaciny, nie sposób nie zastanowić się przez chwilę nad tym jak żyli współcześni tym dokumentom ludzie. Poniekąd można to sobie wyobrazić, ponieważ w jednej z sal ekspozycyjnych znajdują się makiety miasta Poznania i miasta Gniezna, ukazujące te dwa grody w okresie średniowiecza. Oprócz nich zgromadzono nieliczne przedmioty użytku codziennego, jak gliniane misy, dzbany, zachowane igły, ozdobne grzebienie, nieco biżuterii, fragmenty kościelnych posadzek i kafli. Poza ekspozycją znalazły się konterfekty polskich władców i kilka portretów trumiennych pochodzących z okresu renesansu i baroku.

Po uczcie dla oka, potrzebne było i coś dla ciała …..
W pięknym, prawie majowym słońcu, przejechaliśmy kilka kilometrów do położonego niedaleko Czerniejewa, które było miejscem naszych obrad. Położonemu w angielskim parku pałacowi czerniejewskiemu należy się kilka osobnych słów.

Pałac w Czerniejewie jest jedną z najbardziej okazałych rezydencji w Wielkopolsce. Wczesnoklasycystyczny pałac wzniesiono tu w latach 1771-1775 dla generała Jana Lipskiego na fundamentach dawnego zamku, prawdopodobnie według projektu architekta Ignacego Graffa z Rydzyny. Pałac dwukrotnie przebudowywany. Pierwsza przebudowa, z lat 1789-1790 i późniejszych, przeprowadzona prawdopodobnie według projektu Kamsetzera nadała pałacowi charakter neoklasyczny, a polegała, między innymi, na dodaniu czterokolumnowego portyku z tympanonem wysuniętego znacznie przed linię elewacji. Portyk umożliwiał kryty dojazd pod samo wejście i dodał rezydencji okazałości. Na osi głównej pałacu, na parterze, powstał wówczas wsparty na kolumnach salon, a nad nim, na piętrze, sala balowa ozdobiona pilastrami.
Druga przebudowa z lat 1926-1928 przeprowadzona przez architekta Juliusza Nagórskiego polegała na rozbudowie wschodniego skrzydła pałacu i połączeniu głównego budynku z oficyną wschodnią za pomocą galerii. Oficynę zachodnią połączono galerią z pałacem w latach 1980-1982, podczas prac restauracyjno - remontowych.
Pałac otoczony jest dwoma dziedzińcami. Pierwszy, zewnętrzny (tzw. avant-cour, przeddziedziniec) ma po bokach wozownie i stajnie. Drugi, wewnętrzny (tzw. cour d’honneur, dziedziniec honorowy) otoczony jest z boków dwoma oficynami. Całość położona jest w parku krajobrazowym, pierwotnie zaaranżowanym na francuską modłę, a od XIX wieku zaprojektowanym w stylu parku angielskiego, z alejami lipowymi, grabowymi i stawami. W głębi parku znajduje się budynek bażanciarni.
Pałac w czasie wojny użytkowany był przez Niemców, dlatego zabudowania przetrwały w stanie nienaruszonym. Wnętrza i wyposażenie uległy jednak znacznemu zniszczeniu i rozproszeniu w końcowym okresie wojny. Obecnie w pałacu mieści się hotel.

Pałac wybudowany dla Lipskich poprzez małżeństwo córki generała Lipskiego dostał się w ręce Skórzewskim. W 1885 roku Rajmund hr. Skórzewski ustanowił z dóbr Czerniejewo-Radomice ordynację na zasadzie majoratu. Otrzymał on również tytuł hrabiowski na zasadzie primogenitury (co oznacza, że dziedziczenie tytułu nastąpić mogło tylko przez najstarszego syna, pod warunkiem, że urodził się z matki szlachcianki i pozostawał właścicielem ordynacji Radomice-Czerniejewo).
Skórzewscy sytuowali się w grupie arystokracji posiadającej iście magnacką fortunę. Około 200 majątków zajmowało w okresie międzywojennym w Wielkopolsce obszar ponad 1000 ha. Największe majątki wówczas posiadali:
- Zygmunt hr. Skórzewski (właściciel kluczy Czerniejewo-Radomice i Łabiszyn-Lubostroń) – ok. 19.000 ha,
- Michał ks. Radziwiłł (z Przygodzic i Antonina) – ok. 15.000 ha,
- Olgierd ks. Czartoryski (z Baszkowa i Starego Sielca) – ok. 12.000 ha,
- Dobiesław hr. Kwilecki (z Kwilcza i Kobylnik) – ok. 10.000 ha,
- Ignacy hr. Mielżyński (z Iwna i Chobienic) – ok. 8000 ha.

Ostatnim właścicielem Czerniejewa był Zygmunt hr. Skórzewski, czwarty ordynat na Czerniejewie i Radomicach, syn Witolda i Marii z ks. Radziwiłłów. Żoną Zygmunta była Leontyna z ks. Radziwiłłów, córka niesławnego księcia Michała i Marii de Benardaky.

Zanim rozpoczęły się obrady, przespacerowaliśmy się pięknym parkiem. Dookoła zieleniła się trawa z której wychylały główki pierwsze stokrotki i gdzieniegdzie błyskały żółtymi plamami dorodne mlecze. Ciepły wiatr szumiał w drzewach, przynosząc echo ptasiego świergotu, a w stawie widać było nurkującego od czasu do czasu łabędzia i kilka ślicznych kaczuszek. Po tak miłej przechadzce trzeba było dopełnić obowiązku wobec ludzkości :)
W odrestaurowanych pałacowych wnętrzach, które widziały już niejedno i niejedno też słyszały, będąc świadkiem wielu zdarzeń, rozpoczęły się więc w samo południe nasze obrady. Ale tu już głos należy oddać naszej nieocenionej Sławie :)

Grafika:

Pałac w Czerniejewie
http://pl.wikipedia.org/wiki/Grafika:IMG_2771a.jpg

Sala Pompejańska
http://pl.wikipedia.org/wiki/Grafika:IMG_2794.jpg

Salon Muzyczny:
http://pl.wikipedia.org/wiki/Grafika:IMG_2797.jpg

Źródła:
M. Libicki, P. Libicki, Dwory i pałace wiejskie w Wielkopolsce, Poznań 2003,
R. Nowicki, Skórzewscy. Właściciele dóbr łabiszyńskich. Rola w życiu społeczno-politycznym wielkopolskiego ziemiaństwa, Toruń 2003.

Muzeum Początków Państwa Polskiego
http://www.mppp.pl/

Strona pałacu w Czerniejewie:
http://www.czerniejewo-palac.pl/

Pałac w Czerniejewie – Wikipedia
http://pl.wikipedia.org/wiki/Czerniejewo

Protokół z zebrania założycielskiego Wielkopolskiego Towarzystwa Genealogicznego GNIAZDO

• dostępny dla członków WTG Gniazdo tutaj