Znani Poznianiacy

[Łukasz Bielecki]

Dziś przypada setna rocznica urodzin profesora Jana Fibaka, zasłużonego poznańskiego chirurga. Jego synem jest znany tenisista Wojciech Fibak.

Jego ojciec pochodzący z Koźmina, architekt, sprowadził się do Poznania w roku 1922, co możemy przeczytać w karcie meldunkowej rodziny, wraz z wieloma innymi informacjami:

https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/ska ... 9fa403167a

[Henryk Krzyżan]

Z Wojciechem chodziłem do jednej klasy w podstawówce nr 43 przy ówczesnej Alei Stalingradzkiej, a mieszkali przy Mielżyńskiego.

[Krzysztof Dobrzynski]

Ignacy Zenon Soszyński dokonał czegoś, co w Polsce Ludowej wydawało się niewykonalne. Mimo niepisanej wojny, jaką komuniści wypowiedzieli "prywaciarzom", założył własne imperium kosmetyczne, które w szczytowym okresie zatrudniało ponad tysiąc ludzi i przynosiło zyski liczone w milionach. I z pewnością sięgnąłby jeszcze wyżej, bo produkty "czerwonego miliardera", jak nazywano go na Zachodzie, robiły tam niemałą furorę. Do akcji wkroczyli jednak komuniści.

https://wiadomosci.onet.pl/kraj/byl-naj ... ed&utm_v=2

[Łukasz Bielecki]

Niedawno AP oddział w Pile dodało skany z USC Brzeźno, a w nich jest cywilna rejestracja pierwszego małżeństwa Stefana Cegielskiego, jedynego syna i kontynuatora działalności Hipolita - z Albertyną zd. Nieżychowską.

https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/ska ... 420ae2d667

Ślub kościelny odbył się w parafii w Potulicach.

[Łukasz_85]

Poniżej link do aktu zgonu Jarogniewa Drwęskiego, pierwszego po odzyskaniu przez Polskę niepodległości prezydenta Poznania.

https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/ska ... fb3b7cf7fd

[ebryka1]

Witam.
Zmarł dzisiaj Wiktor Haglauer:
https://sport.fakt.pl/koszykowka/wiktor ... ie/1p44ff6
Kartoteka ewidencji ludności Poznania rodziny Haglauer:
https://photos.szukajwarchiwach.gov.pl/ ... 9abb86_max
https://photos.szukajwarchiwach.gov.pl/ ... df1b4d_max
Pozdrawiam
Grzegorz

[Łukasz Bielecki]

RIP. Nb. pisałem już o nim kiedyś w tym wątku, 3 lata miałem z nim zajęcia w I Liceum, więc wspomnienia że tak powiem z pierwszej ręki...

Witam.
Zmarł dzisiaj Wiktor Haglauer:
https://sport.fakt.pl/koszykowka/wiktor ... ie/1p44ff6
Kartoteka ewidencji ludności Poznania rodziny Haglauer:
https://photos.szukajwarchiwach.gov.pl/ ... 9abb86_max
https://photos.szukajwarchiwach.gov.pl/ ... df1b4d_max
Pozdrawiam
Grzegorz

[Łukasz_85]

W 1932 r. zmarł w Poznaniu Bolesław Krysiewicz-lekarz, działacz niepodległościowy i społeczny (poniżej link do aktu zgonu).

https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/ska ... 4b0bf5f433

[Łukasz_85]

27 lutego 1927 r. zmarła w Poznaniu, po wyniszczającej chorobie nowotworowej, niespełna 49-letnia Zofia Sokolnicka. Była zasłużoną działaczką narodową i społeczną, a także posłem na Sejm Ustawodawczy oraz Sejm I kadencji II RP (poniżej link do aktu zgonu).

https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/ska ... fa80111ac4

[poz_marecki]

https://csenigma.pl/szyfrodziewczyny/zofia/

Pozdrawiam
Marek

[ebryka1]

Witam,
zmarł chłopak z Łazarza Jarosław Jechorek:
https://gloswielkopolski.pl/nie-zyje-ja ... 2-29221579
Pozdrawiam
Grzegorz

[Maciej Wojtkowiak]

Brat mojej babci - Stanisław Nogaj urodził się 8 listopada 1897 roku w Poznaniu jako syn poznańskiego woźnicy Jana Nogaja oraz Rozalii z domu Chwiałkowskiej. W roku szkolnym 1905/1906, mając osiem lat, zorganizował strajk szkolny w swojej klasie w poznańskiej szkole świętomarcińskiej. W 1911 roku został członkiem Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w gnieździe Poznań-Wilda. W 1912 roku dołączył do drużyny skautowej „Piast”, a w czerwcu 1913 roku wszedł z własnym zastępem w skład hufca „Piast”. W 1914 roku został włączony do tajnej bojówki skautowej o nazwie „Sęp”. 8 maja 1915 roku założył klub sportowy KS „Unia” Poznań i został jego pierwszym prezesem. Współzałożycielami tej organizacji byli Zygfryd Kosicki, Adam Paczkowski oraz Tadeusz Paczkowski. W działalności konspiracyjnej Nogaj używał pseudonimu „Jan Piłat”. Klub podzielono na komórki dziesięcioosobowe zarządzane przez dziesiętników, a członkowie posiadali numery operacyjne pełniące funkcję numerów sportowych. Oficjalne treningi lekkoatletyczne, na przykład biegi przez przeszkody z obciążonymi tornistrami, służyły do prowadzenia szkoleń z taktyki piechoty. Nogaj występował również w „Unii” jako zawodnik lekkoatletyczny i piłkarz.

W czasie I wojny światowej Stanisław Nogaj został powołany do armii pruskiej, z której zdezerterował. Następnie objął funkcję kierownika Wydziału Wywiadowczo-Wykonawczego Polskiej Organizacji Wojskowej (POW) zaboru pruskiego oraz stanowisko zastępcy komendanta tej struktury. W listopadzie 1918 roku kierował akcjami przejmowania poznańskich budynków z rąk niemieckich. Dowodził zajęciem odwachu więzienia przy ulicy Młyńskiej, gdzie jego oddział rozbroił 23 żołnierzy 20. pułku artylerii polnej i uwolnił więźniów politycznych. W nocy z 18 na 19 listopada 1918 roku opanował baraki wojskowe przy ulicy Rycerskiej, z których wywieziono ponad 100 tysięcy sztuk amunicji karabinowej i umieszczono w prywatnych piwnicach, w tym w domu Nogaja na Dolnej Wildzie. Oddziały Nogaja aresztowały na ulicy Świętomarcińskiej ośmiu niemieckich oficerów płatniczych. Nogaj zatrzymał także na rzece Warcie barkę z dwiema niemieckimi haubicami kalibru 10,5 cm. Wywołało to konflikt z zastępcą przewodniczącego Rady Robotników i Żołnierzy, doktorem Celestynem Rydlewskim, który nakazał mu przepuszczenie transportu pod groźbą rozstrzelania.

W dniach 27 i 28 grudnia 1918 roku, podczas Powstania Wielkopolskiego, Stanisław Nogaj wszedł do poznańskiego gmachu Muzeum. Zorganizował przebywających tam ochotników w sześć regularnych kompanii wojskowych. Osobiście mianował dowódców tych jednostek: Kostrzewskiego dla kompanii pierwszej, Czesława Gankego dla drugiej, Hamerskiego dla trzeciej, Konieckiego dla czwartej, Henryka Kocimskiego dla piątej i Kniołę dla szóstej kompanii. Powołał również intendenturę kierowaną przez Mroczkowskiego i Perkowskiego oraz pierwsze jednostki polskiej artylerii pod dowództwem Kazimierza Nieżychowskiego i Wiktora Rossy, a także oddział kawalerii Ciążyńskiego. W tym czasie planował aresztowanie polskiego komendanta miasta Maciaszka, od czego odwiódł go doktor Szulczewski. W nocy z 5 na 6 stycznia 1919 roku oddziały Nogaja brały udział w zdobyciu Stacji Lotniczej na Ławicy. Nogaj maszerował w pierwszej linii na lewym skrzydle batalionu Pinieckiego. Po opanowaniu lotniska wzięto do niewoli 52 niemieckich żołnierzy, a zdobyty sprzęt Nogaj nakazał przekazać kompanii harcerskiej Wincentego Wierzejewskiego.

Po objęciu dowództwa nad oddziałami powstańczymi przez generała Józefa Dowbora-Muśnickiego Stanisław Nogaj zaprotestował przeciwko wprowadzeniu pruskiej dyscypliny i zniesieniu zwrotu „druhu” wewnątrz wojska. Odrzucił nadany mu stopień starszego żołnierza i żołd w wysokości 30 marek. 22 stycznia 1919 roku wysłał pismo do pułkownika Maryńskiego zapowiadające powojenne rozliczenia warstw społecznych. Następnie publicznie odczytywał w kawiarni „Francuskiej” artykuły prasowe krytykujące Dowbora-Muśnickiego. 21 lutego 1919 roku Nogaj stawił się w Dowództwie Głównym, gdzie zażądał od generała wyjaśnień. Generał nazwał Nogaja bolszewikiem i nakazał jego aresztowanie. Nogaj wyciągnął pistolet typu browning, a ostatecznie oddał się w ręce żołnierzy. Podczas prowadzenia podjął próbę ucieczki, którą udaremnił Mieczysław Andrzejewski. Nogaja umieszczono w więzieniu Grolman, a śledztwo przeciw niemu prowadził prokurator Jankowski. Na wieść o aresztowaniu żołnierze oddziałów noteciowych, pod dowództwem Bajona, przypięli do czapek trupie główki, nazwali się „Oddziałami Śmierci” i zapowiedzieli marsz na Poznań. 14 kwietnia 1919 roku przed sądem wojennym Nogaj został skazany na cztery miesiące więzienia w zawieszeniu za obrazę dowódcy. Wyrok oparto na łagodzących zeznaniach Romana Wilkanowicza i Mieczysława Andrzejewskiego.

Nogaja włączono następnie w skład Ochotniczego Oddziału Poznańskiego dla dywizji Litewsko-Białoruskiej. W stopniu porucznika objął dowództwo nad kompanią szturmową liczącą 105 dawnych harcerzy i marynarzy. Jednostka brała udział w walkach z Armią Czerwoną pod Szyrwintami i Giedrojciami. Po pięciu tygodniach Nogaj symulował zakażenie tyfusem plamistym i został odesłany do Poznania. Po powrocie odmówił Dowborowi-Muśnickiemu przyjęcia funkcji emisariusza promującego separatystyczną „Polskę Zachodnią” i wyjechał do Warszawy. Nawiązał współpracę z majorem Ignacym Matuszewskim i porucznikiem Kazimierzem Kierzkowskim z Oddziału II Sztabu Generalnego. W lipcu 1919 roku pod fałszywą tożsamością jako porucznik Stefan Wolski organizował komórki bojowe POW na Śląsku w rejonie Kluczborka, Olesna i Lublińca. Następnie został aresztowany przez Niemców. Od lipca do listopada 1919 roku przebywał w więzieniu w Opolu, posługując się nazwiskiem Stanisław Kaszubiak. 1 listopada 1919 roku został zwolniony na mocy amnestii. Zimą na przełomie 1919 i 1920 roku objął funkcję zastępcy szefa wywiadu Tadeusza Lechnickiego i operował w Berlinie, Hamburgu, Lipsku oraz Bochum jako Stanisław Neumann i Stefan Nowak. Został aresztowany w lutym 1920 roku w Hamburgu w wyniku donosu dziennikarzy „Dziennika Berlińskiego”. Po wydaleniu do Polski uczestniczył w wojnie w 1920 roku i odniósł ranę pod Działdowem. 11 września 1920 roku, podczas meczu na Placu Ciętym w Poznaniu z udziałem około 4000 widzów, Nogaj został aresztowany bezpośrednio na boisku przez polską żandarmerię wojskową i porucznika Leonarda Skowrońskiego. Komendant miasta, pułkownik Konstanty Chłapowski, wydał tajny rozkaz rozstrzelania Nogaja pod zarzutem szpiegostwa. Wyroku nie wykonano, ponieważ egzekucję zbojkotowali żołnierze plutonu z Janem Goćwińskim na czele, którzy służyli dawniej w konspiracji z Nogajem. W listopadzie 1920 roku usunięto go z polskiego wojska.

Stanisław Nogaj wziął udział w plebiscycie na Górnym Śląsku oraz brał udział w I i III Powstaniu Śląskim. W kwietniu 1922 roku zorganizował z Piotrem Rolnikiem spotkanie śląskich działaczy lekkoatletycznych w kawiarni Górskiego w Katowicach. Spotkanie to doprowadziło do założenia w maju 1922 roku Górnośląskiego Okręgowego Związku Lekkiej Atletyki (GOZLA). Stanisław Nogaj został wybrany pierwszym prezesem tej organizacji i funkcję tę pełnił do 1924 roku, kiedy złożył rezygnację na rzecz Franciszka Dworoka. Od 1932 roku pracował jako redaktor odpowiedzialny w gazecie „Siedem Groszy” należącej do koncernu Wojciecha Korfantego, a także publikował w dzienniku „Polonia”. W 1933 roku wydał książkę „Banda Hanysa Stolarza” opisującą struktury grup przestępczych na pograniczu Śląska i Krakowa. W 1934 roku wydał opowiadanie historyczne „Bosogarda”. Publikował artykuły śledcze wymierzone w Polską Partię Socjalistyczną i dziennik „Robotnik”, zarzucając lewicy nieprawidłowości finansowe w zarządzaniu Robotniczymi Klubami Sportowymi. W 1936 roku toczył się przeciw niemu proces o zniesławienie z oskarżenia mężczyzny o nazwisku Wieliczko-Wieliczker. Nogaj zarzucił mu w artykułach przywłaszczenie majątku z kasyn oficerskich w Ostrowie i Krotoszynie oraz nieuprawnione starania o przyznanie Krzyża Niepodległości z Mieczami. W 1937 roku Stanisław Nogaj wydał zbiór reportaży pt. „Za kratami i drutami Trzeciej Rzeszy”, oparty na zeznaniach więźniów obozów Lichtenburg i Sonnenburg. W 1939 roku ukazało się dwutomowe wznowienie tej publikacji w nakładzie 50 000 egzemplarzy. W 1937 roku jego nazwisko zostało zamieszczone przez Gestapo na tajnej liście osób przewidzianych do likwidacji po wybuchu wojny.

We wrześniu 1939 roku Nogaj dowodził 3. kompanią Robotniczej Brygady Obrony Warszawy. Następnie ukrywał się w Sosnowcu i założył tajną organizację „Odrodzenie”. Został aresztowany przez Gestapo 9 marca 1940 roku. W halach Schöna poddano go torturom i przesłuchaniom w związku z autorstwem publikacji antyniemieckich. Został osadzony w obozie KL Dachau, a w maju 1940 roku przewieziono go do nowo powstałego podobozu Gusen I. Przydzielono go do pracy w obozowej kancelarii (Schreibstube). W trakcie uwięzienia zbierał i ukrywał oficjalne statystyki SS oraz dane o zbrodniach. Pierwsze zapiski ukrył w sienniku, po czym przeniósł zbiór dokumentów do szpary w podłodze baraku posadowionego na palach. Prowadził tam również organizację niedzielnych spotkań piłkarskich. 5 maja 1945 roku po wyzwoleniu obozu Nogaj wraz ze swoim bratem Bernardem, również osadzonym w Gusen, wyciągnął zaklejone koperty z dokumentami spod desek podłogowych. Na podstawie ukrywanych notatek opublikował na jesieni 1945 roku wspomnienia obozowe zatytułowane „Gusen. Pamiętnik dziennikarza”.

Dokumenty zgromadzone przez Nogaja były dowodami w zachodnioniemieckich śledztwach dotyczących zbrodni nazistowskich. Pomiędzy rokiem 1958 a 1961 Stanisław Nogaj zeznawał jako jeden z głównych świadków przed sądem w Ansbach w procesie pierwszego komendanta KL Gusen, Karla Chmielewskiego. Szczegółowo opisał mechanizm nazywany Totbadeaktion z lat 1941 i 1942, polegający na polewaniu więźniów pod ciśnieniem wodą z węży strażackich i biciu łopatami. Zeznawał na temat karnego apelu z 29 lipca 1940 roku po ucieczce więźnia Józefa Nowaka, gdzie zmuszono do stania na placu 6000 osób, a więźniowie tacy jak inżynier Zmyśliński byli torturowani przez Chmielewskiego i Rapportführera Streitwiesera przy pomocy bykowca. Na podstawie rozmów ze współwięźniem o nazwisku Van Loosen, Nogaj opisał w sądzie mechanizm psychologicznej manipulacji niemieckimi kapo kryminalnymi, którym wmawiano konieczność zemsty za zabójstwo 62 tysięcy Niemców z Bydgoszczy. Wyrok za udowodnione zbrodnie wyniósł dla Karla Chmielewskiego dożywotnie więzienie. Stanisław Nogaj zmarł 27 stycznia 1971 roku w Katowicach. Za swoje zasługi otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Wielkopolski Krzyż Powstańczy oraz dwukrotnie Krzyż Walecznych.

[Maciej Wojtkowiak]

Pewnie za jakiś czas napiszę o jego bracie Franciszku, którego córki brały czynny udział w powstaniu warszawskim i Zygmuncie Nogaju - jego młodszym bracie z Dywizjonu 301 - zestrzelonym nad Holandią.