Teofil Nowacki

[Tyelios]

Dzień dobry,
Od pewnego czasu prowadzę badania na temat mojej rodziny, głównie skupiając się na linii "po mieczu". Bez większych trudności udało mi się odtworzyć większość życiorysu mojego prapradziadka Stanisława Nowackiego. Zgromadziłem sporo dokumentów na jego temat, aktów metrykalnych, adresów zamieszkania, starych rękopisów sporządzanych przez niego protokołów itp. Był z zawodu inspektorem dóbr i często zmieniał adresy jednak dość łatwo było wszystko odnaleźć. Problem pojawił się natomiast gdy przeszedłem do wcześniejszego pokolenia. Teofil Nowacki - z zawodu ekonom występuje jedynie w dwóch dokumentach - zapis w księdze parafialnej z Buku z narodzin Stanisława w 1864 roku. Tam jednak wymieniony jest jedynie zawód Ekonom, imię matki Justyna oraz że syn urodził się w Niegolewie oraz w akcie ślubu Stanisława z 1898 roku, gdzie dodatkowo wymienione jest panieńskie żony (Justyna Masłowska) oraz że zamieszkiwali ostatnio w Buku. Wymieniony jest też w akcie zgonu Stanisława ale bez żadnych nowych informacji. Szukałem godzinami osobiście, zlecałem kwerendy genealogowi. Jedyna koncepcja jaka się pojawiła, to że Teofil miał później druga żonę Katarzynę Borowska z którą miał kilkoro dzieci, jednak nawet przy założeniu, że to ten sam człowiek i zachowania kolejnych wzmianek w dokumentach, żadne nowe informacje się nie pojawiły. Sprawdzone zostały księgi dusz/meldunkowe z Niegolewa oraz wszystkich miejscowości gdzie rodziły się dzieci (praktycznie za każdym razem inne miejsce) czy z miejsca ślubu z Katarzyną - nigdzie nie ma żadnej wzmianki. Mimo wyjątkowo kompletnych ksiąg w Buku również nie znalazłem aktu zgonu ani Teofila ani Justyny. Stąd moje pytanie czy ktoś może ma doświadczenie w poszukiwaniu śladu po ekonomię lub innym zawodzie, który wiąże się z częstą zmiana adresów i potrafi podpowiedzieć gdzie można jeszcze znaleźć jakiś ślad, który naprowadziły mnie na jakieś nowego informacje.

[Kubuś]

Ten Teofil Nowacki od Katarzyny Borowskiej nie był ekonomem ale pisarzem z Rogożna . NO i kawalerem.Wpatruję się z metrykę ale bardzo popularne nazwisko.

Pozdrawiam

Ryszard Welka

[Maciej Wojtkowiak]

Patrzę na skan z 1864 roku z Buku i chrzestnymi byli Augustyn Wiśniewski i Maria Oborska. W BASIA:

Poznań (USC) - akt zgonu, rok 1877, Księga zgonów

Victoria Wiśniewska primo voto Męclewska zd Maslowska (60 lat)
małżonek August Wiśniewski

Archiwum Państwowe w Poznaniu
1928/4/13, skan 28
indeksacja: Paweł Wietrzykowski
dodano: 2018-10-12
ID 5116687

To będzie raczej nasz Augustyn, bo jest określany jako Wirthschaftsbeamter. W skanie jest również dopisek, że jej matka miała na imię Anna (o ile dobrze to czytam). I że Wiktoria pochodziła z Neustadt czyli albo z Nowego Miasta nad Wartą albo z Lwówka.




z Poznań Project - ale bez weryfikacji w aktach i daty wiktorii coś nie pasują.

Catholic parish Ceradz Kościelny [Ceradz-kirchlich]
entry 3a / 1854
Augustinus Wiśniewski (28 years old) 100%
Victoria Węclawska (32 years old, widow)

Catholic parish Konojad
entry 3 / 1844
Franciscus Menclewski (56 years old)
Additional information: viduus
Victoria Masłowska (35 years old) 100%

[Maciej Wojtkowiak]

W indeksach LDS z Lwówka widać, że mieszkali tam Masłowscy
Małżeństwo Antoniego Masłowskiego z Justyną Rabską?
Antonium Maslowski
Sex: Male
Groom
Germany, Prussia, Posen, Catholic and Lutheran Church Records, 1430-1998
Marriage 18 Jun 1799
Neustadt bei Pinne, Neutomischel, Posen, Preußen, Deutschland
Birth 1749
Age 50 years
Spouses Justinam Roabska


Rodzą im się dzieci:

Franciscam Josepham Masloski
Sex: Female
Principal
Germany, Prussia, Posen, Catholic and Lutheran Church Records, 1430-1998
Baptism 16 Mar 1803
Neustadt bei Pinne, Neutomischel, Posen, Preußen, Deutschland
Birth 5 Mar 1803
Parents Antonius Masloski, Justinae Ranbska
More
Anastasiam Maslowski
Sex: Female
Principal
Germany, Prussia, Posen, Catholic and Lutheran Church Records, 1430-1998
Baptism 15 Jun 1800
Neustadt bei Pinne, Neutomischel, Posen, Preußen, Deutschland
Birth 8 Jun 1800
Parents Justinae Raabska, Antonus Maslowski
More
Victoriam Josepham Maslowski
Sex: Female
Principal
Germany, Prussia, Posen, Catholic and Lutheran Church Records, 1430-1998
Baptism 28 Dec 1807
Neustadt bei Pinne, Neutomischel, Posen, Preußen, Deutschland
Parents Antonii Maslowski, Justinae Ranbska
More
Praxedam Honorandoram Mostoski
Sex: Female
Principal
Germany, Prussia, Posen, Catholic and Lutheran Church Records, 1430-1998
Baptism 13 Jul 1806
Neustadt bei Pinne, Neutomischel, Posen, Preußen, Deutschland
Parents Antonii Mostoski, Justynae Rabska

[Maciej Wojtkowiak]

Można więc przyjąć roboczą hipotezę, że Justyna była z okolic Buku. Ale skąd przybył Teofil? Jedną z hipotez do rozpatrzenia to patriotyczne zapatrywania Niegolewskich (Samosierra itp). Może wspomagali uchodźców z Powstania Styczniowego i przyjmowali do pracy w swoich majątkach?

[Maciej Wojtkowiak]

Przeanalizowałem bardzo dokładnie wszystkie dostępne dokumenty, skany oraz mocno zniekształcone indeksy z FamilySearch. Mamy do czynienia z klasycznym, trudnym przypadkiem oficjalistów dworskich (ekonomów, zarządców), którzy przemieszczali się za pracą z majątku do majątku.
Udało się jednak przebić trochę przez ten "mur" i połączyć kropki. Poniżej znajduje się obszerne podsumowanie naszego śledztwa oraz konkretny plan działania na przyszłość.
1. Ostateczne potwierdzenie: Justyna Masłowska
Zamieszanie z brakiem nazwiska panieńskiego matki przy chrzcie Wojciecha Stanisława Nowackiego (ur. 14.04.1864, Niegolewo) wynikało z faktu, że początkowo patrzyliśmy na brudnopis/kopie roboczą księgi.
Odnaleziony oficjalny duplikat księgi parafialnej (wpis nr 78) rozwiewa wszelkie wątpliwości. W rubryce matki widnieje tam czarno na białym: Justina Masłowska. Dodatkowo na akcie znajduje się powojenna karteczka z USC Margonin potwierdzająca zgon Wojciecha w 1935 r.
Mamy więc 100% pewności: poszukujemy pary Teofil Nowacki (ekonom) i Justyna z d. Masłowska.
2. Klucz do zagadki: Chrzestny Augustyn Wiśniewski
Ponieważ Teofil i Justyna nie występują w żadnych znanych indeksach, kluczem okazał się chrzestny ich syna – Augustyn Wiśniewski.

• [] W 1877 r. w USC Żabikowo (akt nr 51) Augustyn Wiśniewski zgłasza zgon swojej żony. Nazywała się ona Wiktoria Wiśniewska, z domu Masłowska (wcześniej wdowa W/Męclewska). Z aktu dowiadujemy się, że urodziła się w Lwówku (Neustadt), a jej matką była Anna.
  [] Skoro żona chrzestnego to Masłowska, a matka chrzczonego dziecka to Masłowska, kobiety te były bliską rodziną.

3. Dwa śluby Wiktorii Masłowskiej
Udało się zrekonstruować losy Wiktorii (krewnej naszej Justyny):

1. [] Pierwszy ślub (1844, Konojad): Wiktoria Masłowska wychodzi za wdowca Franciszka Męclewskiego. Z mocno zniekształconych indeksów LDS (gdzie nazwisko zapisano jako Mmaderczki) wiemy, że mieli dwójkę zmarłych w dzieciństwie dzieci: Józefa Władysława (ur. 1846) i Wandę Teodozję (ur. 1850). Co ważne, przy chrzcie ojciec zapisany jest jako Nobilis (szlachetny) - obracamy się w sferze zubożałej szlachty/oficjalistów.
   [] Drugi ślub (1854, Ceradz Kościelny): Wdowa Wiktoria Męclewska (zapisana jako Węclawska) wychodzi za 28-letniego Augustyna Wiśniewskiego. Z aktu ślubu dowiadujemy się, że Augustyn był ekonomem (oeconomus) i pochodził z Buku.

4. Przełom w Lwówku (Neustadt bei Pinne)
Akt zgonu Wiktorii wskazywał na Lwówek. Głębokie poszukiwania w indeksach LDS dla tej parafii przyniosły fantastyczne rezultaty. Zrekonstruowaliśmy rodzinę:

• [] 18.06.1799 (Ślub): 50-letni Antoni Masłowski żeni się z Justyną Rabską.
  [] 28.12.1807 (Chrzest): Rodzi się Wiktoria Józefa Masłowska (nasza późniejsza Męclewska/Wiśniewska).
• 10.03.1808 (Zgon): Antoni Masłowski umiera w wieku 50 lat.

5. Hipoteza pokrewieństwa (Dlaczego Antoni nie jest ojcem Justyny?)
Pojawia się problem: Antoni Masłowski zmarł w 1808 r. Nie mógł więc spłodzić Justyny Masłowskiej, która rodzi dziecko w 1864 r. (musiałaby mieć 56 lat). Ponadto akt zgonu Wiktorii mówi, że jej matką była Anna (a nie Justyna Rabska).
Rozwiązanie/Hipoteza: Antoni Masłowski biorąc ślub w 1799 r. miał 50 lat. To na 99% był wdowiec, który miał już dorosłe dzieci z pierwszego małżeństwa. Prawdopodobnie jeden z jego starszych synów (przyrodni brat Wiktorii) ożenił się z kobietą o imieniu Anna. To oni są rodzicami "naszej" Justyny Masłowskiej (żony Teofila).
Oznacza to, że Wiktoria (żona chrzestnego) była przyrodnią ciotką dla Justyny. Zgłaszający zgon Wiktorii mąż (Augustyn) po prostu pomylił imię teściowej (podał imię matki Justyny, zamiast Justyny Rabskiej).
6. Trop prowadzący do BUKU
Wszystkie drogi prowadzą do Buku:

• [] Akt ślubu syna Teofila i Justyny (1898 r.) zawiera adnotację o rodzicach: "verstorben und zuletzt wohnhaft zu Buk" (zmarli i ostatnio zamieszkali w Buku).
  [] Augustyn Wiśniewski (chrzestny) w chwili ślubu w 1854 r. jest obywatelem Buku.

Teofil i Justyna zmarli przed 1874 rokiem (brak ich w USC Buk), dlatego ich aktów zgonu trzeba szukać w księgach parafialnych.
CO ROBIĆ DALEJ? (Plan działania)
Aby ostatecznie udowodnić te hipotezy i znaleźć rodziców Justyny, należy wykonać następujące kroki (konieczna jest praca na oryginalnych skanach, indeksy to za mało):
1. Parafia Konojad (Priorytet):

• [] Odszukać skan aktu ślubu Wiktorii Masłowskiej i Franciszka Męclewskiego (19.06.1844). Skoro pan młody to nobilis, akt może wymieniać dokładnych rodziców Wiktorii.
  [] Odszukać skany chrztów ich dzieci: Józefa Władysława (19.07.1846) i Wandy Teodozji (17.06.1850). Należy sprawdzić chrzestnych! Jest ogromna szansa, że do chrztu trzymała je Justyna Masłowska lub Teofil Nowacki. Dowiemy się, gdzie wtedy mieszkali.

2. Parafia Lwówek (Neustadt):

• [] Pobrać skan chrztu Wiktorii Masłowskiej (28.12.1807) i sprawdzić status społeczny chrzestnych.
  [] Pobrać skan ślubu Antoniego Masłowskiego i Justyny Rabskiej (18.06.1799) - sprawdzić, czy Antoni jest zapisany jako wdowiec (viduus).
  [] Szukać chrztu Justyny Masłowskiej: Przejrzeć księgi chrztów z lat ok. 1820-1840. Szukać córki mężczyzny o nazwisku Masłowski i matki o imieniu Anna.
  [] Szukać ślubu rodziców Justyny: Przejrzeć śluby z lat ok. 1800-1825 pod kątem ślubu Masłowskiego z Anną.

3. Parafia Buk:

• Przejrzeć ponownie księgi zgonów parafii katolickiej w Buku i z USC z lat 1864 - 1899. To tam najprawdopodobniej znajdują się akty zgonu Teofila Nowackiego i Justyny z Masłowskich.

Mam nadzieję, że to podsumowanie pomoże w dalszych poszukiwaniach. Jesteśmy już naprawdę blisko rozwikłania tej zagadki! Powodzenia!

Pozdrawiam

Maciej

[Maciej Wojtkowiak]

Jeszcze jedno znalezisko z Geneteki - Antoni Masłowski z Lwówka był ekonomem dóbr bolewickich:

1800 Antonina Anastasia Masłowski Antonius Justina Raabska Lwówek Lwówek Uwagi: [Skan: 11 wpis: 8] ojciec: economus bolevicensis Chrzestny: Mathias Pląskowski Chrzestna: Anastasia Grabowska

1803 Francisca Josepha Masłoski Antonius Justina Raabska Lwówek Bolewice Uwagi: [Skan: 103 wpis: 9] ojciec: economus Chrzestny: Antonius Kowalski secretarius Chrzestna: Helena Krajewska

1807 Victoria Josepha Masłowski Antonius Justina Raabska Lwówek Lwówek Uwagi: [Skan: 210 wpis: 8] Chrzestny: Adamus Scigalski Chrzestna: Sophia Rabska

Dodatkowo w Basia wyszukiwanie Masłowskich zwraca różnych zarządców z okolicznych Dusznik.

[Tyelios]

Dziękuję bardzo za wyczerpujące odpowiedzi. Nie spodziewałem się tylu nowych informacji do zbadania. Jestem bardzo wdzięczny

[Tyelios]

Wątek badania rodziny Masłowskich na razie do niczego nie doprowadził, nie udało mi się odnaleźć śladów Justyny. Natomiast nowe fakty przyniosło szperanie w rodzinnych papierach dlatego wklejam tu mój raport uwzględniający zebrane zaktualizowane informacje z nadzieją, że ktoś podsunie jakiś nowy pomysł:

Prowadzę badania geneaologiczne na temat mojej rodziny, które zatrzymały się na moim praprapradziadku Teofilu Nowackim - ekonomie. Zachowało się bardzo niewiele dokumentów metrykalnych gdzie się on pojawia. Pierwszy raz występuje w zapisie parafii w Buku w okolicy Poznania w zapisie o urodzeniu jego syna Stanisława. Stanisław Wojciech Nowacki, co ważne dla całej historii, rodzi się w dniu 14.04.1864 roku w Niegolewie jako syn Teofila Nowackiego i Justyny z domu Masłowskiej. Tu następuje czarna plama,znane są jedynie późniejsze jego losy, z jego wcześniejszych lat znam jedynie dwa fakty/przekazy:1. pochodzenie żony. Joanna Nowacka z domu Rzepkowska pochodziła z Ryńska i była córką ceglarza więc raczej rodziny osiadłej. prawdopodobnym jest więc, że to Stanisław przybył do Ryńska. 2. W rodzinie zachował się obraz przedstawiający alegorycznie wydarzenia dotyczące prześladowań księży z Kotłowa. Został wykonany przez zakład litograficzny T. Szulc z Poznania i na jego odwrocie widnieje opis wykonany przez Jana Nowackiego (syna Stanisława) na podstawie słów Stanisława. Rzekomo litografie miał otrzymać Stanisław za czynny opór przeciwko Kulturkampf (chociaż tu się chyba nie zgadzają trochę daty bo byłby chyba na to trochę za młody, chyba, że dotyczy to oporu w szkole). Stanisław Nowacki pojawia się ponownie dopiero w akcie swojego ślubu w 1898 roku w miejscowości Baranów w pobliżu Kalisza - jest z zawodu Inspektorem Dóbr. Jako rodzice ponownie przytoczeni jak wyżej Teofil i Justyna z domu Masłowska - zmarli i ostatnio zamieszkani w Buku. Od tego czasu mam odtworzony jego życiorys praktycznie rok w rok aż do czasu śmierci w latach 50 XX wieku. Z uwagi na to, że nie potrafiłem znaleźć żadnych informacji o Teofilu skorzystałem z pomocy geneaologa. Opracował on teorie na podstawie znalezionych materiałów źródłowych: Kilka lat po urodzeniu Stanisława, Teofilowi Nowackiemu - ekonomowi i Katarzynie Borowskiej rodzi się nieślubny syn Czesław Nowacki - uznany za prawego po zawarciu przez nich związku małżeńskiego. Co ważne w akcie ślubu Teofil występuje jako kawaler. Potem mają jeszcze kilkoro innych dzieci. Wspomniany Teofil umiera w Pruścu w roku 1903 a urodził się w Grodzisku Wielkopolskim jako syn szewca. Z uwagi na zbieżność zarówno nazwiska, imienia, wykonywanego zawodu jak i zbliżonego geograficznie obszaru, oraz faktu, że nie odnaleziono aktu urodzenia i zgonu innego pasującego Teofila, geneaolog uznał, że te osoby są tożsame a Stanisław jest nieślubny dzieckiem Teofila i Justyny. Cała teoria wygląda na dość prawdopodobną, głównym argumentem przeciwko był fakt nie odnotowania Stanisława jako nieślubnego dziecka czego raczej pilnowano. Potwierdzać teorie jednak może fakt, że nie udało się odnaleźć aktu ślubu Teofila i Justyny. Nowe światło na sprawę i pytania rzuciło odnalezienie ręcznych zapisków Jana Nowackiego - syna Stanisława i wnuka Teofila. Zapiski odnośnie swoich rodziców i dziadków były wykonane prawdopodobnie by przekazać je do urzędu gdy brał ślub - i były wykonane jeszcze za życia Stanisława Nowackiego, który w tedy z nim mieszkał. Zapiski brzmią: Teofil Nowacki, urodzony w Nowym Tomyślu (Poznań), zginął w powstaniu w 1863 roku.
Justyna z domu Masłowska, miejsce urodzenia nieznane, zmarła w Niegolewie w dniu 14.04.1864 roku.
Informacje te więc muszą pochodzić bezpośrednio od Stanisława Nowackiego, prowadzą jednak do szeregu pytań. Nie znalazłem aktu urodzenia Teofila Nowackiego w Nowym Tomyślu lub przyległych parafiach. Nie znalazłem informacji o zgonie Justyny mimo, że księgi z tych lat są zachowane i czytelne a data jest wyraźnie wskazana. Pojawiły się trzy teorie:
1. Stanisław świadomie okłamał Jana wstydząc się bycia nieślubnym dzieckiem.
2.Historia jest prawdą, Stanisław zna ją od osób które go wychowały więc mogą stąd wynikać pewne rozbieżności w faktach.
3. Stanisławowi została opowiedziana fałszywa historia pochodzenia przez jego opiekunów.
Nie jestem w żaden sposób udowodnić prawdziwości tej rodzinnej historii. Można jedynie rozważyć znane fakty i przekazy rodzinne: Stanisław przekazywał Janowi historię, że jego ojciec spieniężył cały majątek, którym wsparł powstanie a następnie uczestniczył w walkach. Poszlaki, które to wspierają to fakt, że historia zaczyna się w Niegolewie, który był kluczowym centrum wsparcia powstańców na terenie wielkopolski i to właśnie przez Niegolewo wielu powstańców się mobilizowało. Ciekawym faktem jest też określenie, że Teofil zmarł jeszcze w 63r. Czyli przed narodzinami Stanisława. Jako, że ten urodził się w kwietniu znaczy, że zgon musiał nastąpić między sierpniem a grudniem. Ostatnią zagadką jest wykształcenie Stanisława. Było on inspektorem dóbr a w czasach II RP biegłym Sądowym i powiatowym z zakresu rolnictwa. Musiał otrzymać gruntowną i zapewne nietanią edukację. Zastanawiające jak na sierotę bez majątku. Tu należy zauważyć, że przy założeniu, że Teofil mąż Katarzyny jest tożsamy z ojcem Stanisława, to żadne z ich dzieci z prawego łoża nie osiągnęło takiego stanowiska lub nie znalazłem informacji na ten temat.
Przeglądając dostępne w sieci listy znanych powstańców nie znalazłem żadnego Teofila Nowackiego. Zdaje się, że kluczem do rozwiązania zagadki są pierwsze lata życia i edukacja Stanisława. Gdyby udało się ustalić kto go finansował może w końcu udałoby się potwierdzić lub obalić którąś z teorii. Pomyślałem, że być może został stypendystą Towarzystwa Pomocy Naukowej im. Karola Marcinkowskiego (TPN). Zamówiłem opracowanie Dobroslawy Guci z listą stypendystów i oczekuje na dostawę, mam nadzieję, że uda tam się znaleźć jakieś informacje.

[Maciej Wojtkowiak]

Coś mi tu nie pasuje:

1. "Teofil Nowacki - z zawodu ekonom występuje jedynie w dwóch dokumentach - zapis w księdze parafialnej z Buku z narodzin Stanisława w 1864 roku..."

2. "Zapiski brzmią: Teofil Nowacki, urodzony w Nowym Tomyślu (Poznań), zginął w powstaniu w 1863 roku."

Jak to pogodzić? Czy w metryce chrztu Stanisława jest coś napisane o zmarłym ojcu? Data śmierci Justyny również sugeruje że zmarła przy porodzie. Dlaczego zatem w późniejszym akcie jest napisane, że oboje rodziców mieszkało i zmarło w Buku. Same zagadki. Ale jeśli Stanisław był sierotą od urodzenia to szukanie stypendystów to dobry trop. Ale też sami Niegolewscy mogli zasponsorować syna ekonoma i jego zmarłej żony.